Rezerwat archeologiczny w Biskupinie to jedno z największych tego typu miejsc w Europie, uznane za Pomnik Historii ze względu na swoją wyjątkową wartość dla dziedzictwa kulturowego Polski. Na jego terenie znajdują się ślady osadnictwa od epoki kamienia po wczesne średniowiecze, z najważniejszym stanowiskiem na półwyspie Jeziora Biskupińskiego, gdzie zachowały się pozostałości osady obronnej z przełomu epok brązu i żelaza.

Historia rezerwatu zaczyna się w okolicach roku 1934, kiedy to podczas prac melioracyjnych obniżenie poziomu wody w jeziorze odsłoniło rzędy ukośnych pali wbitych w brzeg półwyspu. Odkrycie to zapoczątkowało niezwykłą historię badań archeologicznych, podkreślając tym samym znaczenie drewna w historii tego miejsca.

W latach 30. XX wieku teren był niemal pozbawiony drzew, jednak przez kolejne 85 lat systematycznie go zadrzewiano. Obecnie rezerwat zajmuje około 35 hektarów, z czego 25% stanowi zwarty drzewostan. Niestety nie zawsze wprowadzano drzewa, które są obecnie pożądane, często były to gatunki obce i inwazyjne. Dlatego też Muzeum Archeologiczne w Biskupinie podejmuje w ostatnich latach działania mające na celu odtworzenie naturalnych zespołów roślinnych.

Bezpośrednim impulsem do podjęcia tych prac były szkody w drzewostanie, które zostały wyrządzone przez nawałnicę, która w sierpniu 2017 zniszczyła lub poważnie uszkodziła kilka tysięcy drzew na terenie biskupińskiego rezerwatu. Równolegle z usuwaniem skutków katastrofalnego żywiołu prowadzono nowe nasadzenia, tym razem dbając aby wprowadzane gatunki odpowiadały naturalnej roślinności typowej dla poszczególnych siedlisk.

I tak, na bezpośrednim zapleczu rekonstrukcji Osady pierwszych rolników posadzony jest las lipowo-dębowo-wiązowy z leszczyną i jesionem. Był on typowy dla tego obszaru pomiędzy VII a IV tysiącleciem p.n.e., co wiemy dzięki przeprowadzonym tu badaniom paleoprzrodniczym. Na żyznych siedliskach glinianych odtwarzamy grądy, czyli lasy grabowo-dębowe, a na bardziej suchych i piaszczystych – bory mieszane z sosną, brzozą i dębem. Tereny zalewowe, ciągnące się wzdłuż uchodzących do Jeziora Biskupińskiego strumieni, mają stać się siedliskiem łęgów, czyli wilgotnych lasów gdzie dominują jesiony i wiązy. Podmokłe obszary stanowią natomiast siedlisko olsów, czy bagiennych lasów, porośniętych przede wszystkim przez olchy.

W latach 2019-2021 posadzono pilotażowo blisko 450 drzew oraz założono szkółkę, w której pielęgnowanych jest 850 sadzonek rodzimych gatunków drzew i krzewów.

W 2024 roku rezerwat wzbogacił się o 145 nowych nasadzeń.

W najbliższych latach planowane jest posadzenie około 2500 sadzonek.

Dzięki tym działaniom, rezerwat archeologiczny w Biskupinie nie tylko chroni cenne dziedzictwo kulturowe, ale również dba o zachowanie i rozwój przyrody.